fluidengage_200x90_rgb_plainBkg_col-Blue
banner_under_sky_1
banner_under_sky_2
banner_under_sky_3
banner_under_sky_4
banner_under_sky_1

Στην επαρχία Βοΐου σώζονται πολλά πέτρινα τοξωτά γεφύρια, που αποτελούν σημαντικά μνημεία της τοπικής λαϊκής αρχιτεκτονικής. Τα περισσότερα βρίσκονται στο νότιο τμήμα της επαρχίας. Μέσα σε ωραιότατα φυσικά τοπία, σε απότομα φαράγγια ή σε κατάφυτες κοιλάδες, συμπληρώνουν την ομορφιά του βοϊώτικου τοπίου.

Κατασκευαστές των παραδοσιακών γεφυριών του Βοΐου είναι οι ονομαστοί Βοϊώτες οικοδόμοι (μαστόροι), οι οποίοι εντοπίζονται σε δύο γεωγραφικές ενότητες. Η πρώτη εκτείνεται στο δυτικό τμήμα της επαρχίας με επίκεντρο το χωριό Πεντάλοφος και περιλαμβάνει όλους τους οικισμούς δυτικά του Τσοτυλίου: Βυθός, Αυγερινός, Πολυκάστανο, Ζώνη, Δάφνη, Ανθούσα, Ομαλή, Τριάδα, Μόρφη, Αγία Σωτήρα, Δίλοφο, Χρυσαυγή, Κορυφή, Βουχωρίνα, Κριμίνι, Ροδοχώρι, Λούβρη, και τους υπόλοιπους οικισμούς δυτικά του Άνω Αλιάκμονα. Η δεύτερη ενότητα εκτείνεται στο  τμήμα της επαρχίας ανατολικά του Αλιάκμονα και, με επίκεντρο το χωριό Γαλατινή, περιλαμβάνει τους οικισμούς Εράτυρας, Μικροκάστρου, Πελεκάνου, ενώ κτίστες αναφέρονται και από τους υπόλοιπους οικισμούς, ακόμη και από την πρωτεύουσα της επαρχίας, τη Σιάτιστα.

Οι Βοϊώτες μαστόροι, μαζί με τους ομότεχνούς τους της γειτονικής επαρχίας Κόνιτσας Ηπείρου, ήταν οι καλύτεροι οικοδόμοι του ευρωπαϊκού τμήματος της Οθωμανικής Αυτοκρατορίας και χρησιμοποιούσαν στις συνομιλίες τους συνθηματικό γλωσσάριο, τα «κουδαρίτικα».

Τα κυριότερα γεφύρια του Βοΐου είναι:

1. Γεφύρι Τσακνοχωρίου

ανθ

Είναι κτισμένο στο ποτάμι της Πραμόριτσας, ανάμεσα στους οικισμούς Ανθοχώρι Βοΐου και Κληματάκι Γρεβενών. Έχει μήκος 49 μ., πλάτος 2,70 μ., μέγιστο ύψος 9 μ. και άνοιγμα μεγαλύτερου τόξου 15 μ. Είναι τετράτοξο και είναι το μεγαλύτερο σε μήκος γεφύρι του Βοΐου. Η εποχή κατασκευής του είναι άγνωστη και πάντως κτίστηκε πριν από το 1770.

Με την κατασκευή του συνδέεται ο θρύλος του πνιγμού της μονάκριβης κόρης ενός τσέλιγκα, που περνούσε το ποτάμι πηγαίνοντας με τα κοπάδια, τους βοσκούς του και όλα τα υπάρχοντά του για τα χειμαδιά. Σύμφωνα με το θρύλο, ο τσέλιγκας, στην ίδια θέση που πνίγηκε η κόρη του από μια ξαφνική «κατεβασιά» του ποταμού, έκτισε γεφύρι, μετά από προτροπή αγγέλου που είδε στο όνειρό του.

2. Γεφύρι Τσιούκαρη

ροδοχωριΕίναι κτισμένο στην περιοχή του χωριού Ροδοχώρι, στον παλιό δρόμο προς το Ρόκαστρο και το Τσοτύλι.

Ήταν πεντάτοξο, αλλά σήμερα σώζονται μόνο τέσσερα τόξα (το πέμπτο αντικαταστάθηκε με πλάκα από σκυρόδεμα).

Έχει μήκος 40 μ. και άνοιγμα μεγαλύτερου τόξου 12 μ.

Κτίστηκε λίγα χρόνια πριν το 1890, με δαπάνες του Ροδοχωρίτη μάστορα
Δημητρίου Τσιούκαρη, ο οποίος εργαζόταν στην Κωνσταντινούπολη, και με επιστασία του μάστορα Νικολάου Κωνσταντινίδη.

 

3. Γεφύρι Κριμινίου

κριμινιΕίναι κτισμένο στην Πραμόρτσα και συνδέει το Κριμίνι με τη Λούβρη.

Το γεφύρι ήταν πεντάτοξο, αλλά, μετά την ανατίναξη που επιχειρήθηκε το 1946, το βορειότερο τόξο του έπεσε και αντικαταστάθηκε με πλάκα από σκυρόδεμα.

Έχει συνολικό μήκος 45 μ., πλάτος 2,70 μ. και άνοιγμα μεγαλύτερου τόξου 6,80 μ.

Κτίστηκε το 1802, με χρηματοδότη τον παπα-Στέργιο, εφημέριο του Κριμινίου.

 

 

 

4. Πετρογέφυρο ή Πετσιανιώτικο γεφύρι

γεφυρι μορφηςΕίναι κτισμένο σε παραπόταμο της Πραμόριτσας, ανάμεσα στα χωριά Μόρφη και Τριάδα (Πέτσιανη).

Είναι τρίτοξο, με μήκος περίπου 30 μ. και ύψος μεγαλύτερου τόξου
4,30 μ.

Επισκευάστηκε το 1965 από την κοινότητα Μόρφης και πρόσφατα (τέλη δεκαετίας 1990) από την αρμόδια εφορεία βυζαντινών και μεταβυζαντινών αρχαιοτήτων. Κατά μία εκδοχή κατασκευάστηκε το 1810, ενώ κατά την τοπική παράδοση τον 17ο αιώνα, με χρηματοδότηση μιας γυναίκας από τη Μόρφη, η οποία έχασε το γιο της Πέτρο από μια ξαφνική «κατεβασιά» του ποταμού.

 

5. Γεφύρι Μόρφης
mmorfiiΕίναι κτισμένο στην Πραμόρτσα, νότια του χωριού Μόρφη, στον παλιό δρόμο για την τοποθεσία Τσιούκα.

Είναι δίτοξο, με μήκος 27 μ. και ύψος 7 μ.

Το μεγαλύτερο τόξο του εδράζεται σε κατακόρυφο βράχο, ο οποίος αποτελεί φυσικό θεμέλιο για το γεφύρι.

Κτίστηκε γύρω στα 1720-1730 από το αρματολίκι της περιοχής, το οποίο φορολόγησε τους κατοίκους των γύρω χωριών για το σκοπό αυτό.

 

 

6. Γεφύρι Σβόλιανης
αγία σωτήραΕίναι κτισμένο νότια του χωριού Αγία Σωτήρα (Σβόλιανη), στο ποτάμι της Πραμόριτσας, στο βάθος μιας στενής, βραχώδους και κατάφυτης κοιλάδας, σε ωραίο φυσικό τοπίο.
Είναι δίτοξο, με ένα μικρό τόξο και ένα μεγάλο, το οποίο εδράζεται, από το μέρος της αριστερής όχθης, στα βραχώδη πρανή της ρεματιάς, κατά τρόπο ώστε να μοιάζει σαν προέκταση της φύσης.

Ο τρόπος κατασκευής του αποτελεί χαρακτηριστικό δείγμα της τεχνικής ικανότητας, ευρηματικό-
τητας και φαντασίας του Βοϊώτη μάστορα. Το μήκος του είναι 25 μ. και το ύψος του 8,50 μ.

Κτίστηκε το 1850 – 1851, με ενέργειες του παπα – Νικηφόρου Ξενόπουλου, ενώ ένας από τους μαστόρους που έκτισαν το γεφύρι ήταν ο Γεώργιος Αντωνόπουλος.

 

7. Ζντρουγκογεφύρι
Είναι κτισμένο στην Πραμόρτσα, ανάμεσα στο χωριό
Βυθός και Πεντάλοφος. Είναι μονότοξο, με μήκος 13,50 μ.,
πλάτος 2,20 μ., ύψος 7,60 μ. και άνοιγμα τόξου 5,70 μ. Λέ-
γεται και γεφύρι του Τζιουρέλα. Σύμφωνα με την τοπική πα-
ράδοση το γεφύρι κτίστηκε πριν τα 1800, ή, κατ’ άλλη
εκδοχή, στα μέσα του 19ου αιώνα.

8. Γεφύρι Μοιραλής (προς Κορυφή)
Το ένα από τα δύο γεφύρια της Μοιραλής (παλιό όνομα του χωριού Χρυσαυγή), βρίσκεται στην ανατολική έξοδο του χωριού προς το χωριό Κορυφή. Είναι μονότοξο, με μήκος 18 μ., πλάτος 2,40 μ., ύψος 5,40 μ. και άνοιγμα τόξου 10 μ. Σύμφωνα με εγχάρακτη πλάκα, η οποία αφαιρέθηκε από το γεφύρι και εντοιχίστηκε σε καινούργιο τσιμεντένιο γεφύρι, ακριβώς δίπλα από το παλιό, το γεφύρι κτίστηκε το 1705.

9. Γεφύρι Μοιραλής (προς Πεντάλοφο)
χρυσαυγήΤο δεύτερο από τα γεφύρια της Μοιραλής (Χρυσαυγής) βρίσκεται στη βόρεια έξοδο του χωριού, στο δρόμο προς τον Πεντάλοφο. Έχει μήκος 25 μ., πλάτος 3 μ. και άνοιγμα του μοναδικού τόξου του 14,20 μ., που είναι το μεγαλύτερο, μαζί με το γεφύρι του Τσακνοχωρίου, στο Βόιο, καθώς επίσης και το ψηλότερο, με ύψος 9. Επισκευάστηκε το 1985.

Κτίστηκε το 1854 με δαπάνη του ληστή Νικολάου Ζάμπρου, ο οποίος κατά την παράδοση, επέβλεπε ο ίδιος το κτίσιμο του γεφυριού, κρυπτόμενος στον παρακείμενο νερόμυλο, που υπάρχει ακόμη και σήμερα. Οι μαστόροι που έκτισαν το γεφύρι ήταν οι Χρυσαυγιώτες Ευθύμιος Ζιούλας και Αθανάσιος Πούλιος, με πρωτομάστορα τον Νικόλαο Αναγνώστη Π. Τζιούφα από το Δίλοφο.

 

10. Τσαβαλεριώτικο γεφύρι
γεφύρι κοιλαδίου (τσαβαλεριώτικο)Βρίσκεται στο νοτιοανατολικό άκρο του χωριού Κοιλάδι, στο δρόμο προς την Ανθούσα.

Είναι μονότοξο, με μήκος 15 μ., ύψος 6,50 μ. και πλάτος 2 μ.

Κτίστηκε το 1905 ή το 1910 από μαστόρους από τα γειτονικά χωριά Πολυκάστανο και Ζώνη, με αρχιμάστορα τον Ευθύμιο Τσιγαρίδα.

Κατά το κτίσιμό του, οι Έλληνες μαστόροι κατάφεραν να πείσουν τους απλοϊκούς Βαλαάδες του Τσαβαλεριού να θυσιάσουν ένα μοσχάρι, προκειμένου να εξευμενίσουν το στοιχειό του ποταμού και να «στεργιώσει» το γεφύρι.

 

 

 

 

11. Γεφύρι Βελανιδιάς
γεφυρι βαλανιδιαςΒρίσκεται νότια του χωριού Βελανιδιά, στη θέση Μπι-
στιριές, στον παλιό δρόμο προς το Τσοτύλι. Είναι μονότοξο,
με μήκος 9 μ., πλάτος 3,50 μ. και ύψος 5,60 μ. Η εποχή κτι-
σίματός του είναι άγνωστη.

 

 

 

12. Γεφύρι Πέλκας
pelkasΒρίσκεται κοντά στο χωριό Πελεκάνος, σε παρακείμενο
χείμαρρο. Είναι μονότοξο, με μήκος 18,50 μ., πλάτος 3,10
μ., ύψος 4,40 μ. και άνοιγμα τόξου 7,50 μ. Κτίστηκε το 1935,
με δαπάνη της κοινότητας και αρχιμάστορα το Νικόλαο Κα-
ραμανλή.

 

 

 

13. Γεφύρι του Πασά
pasa gefyri
Ήταν το μεγαλύτερο γεφύρι, όχι μόνο του Βοΐου, αλλά ολόκληρης της Μακεδονίας, από το οποίο σώζονται, δυστυχώς, ερείπια των βάθρων και μόνο ένα ολόκληρο τόξο.

Βρίσκεται στα όρια της επαρχίας Βοΐου με το νομό Γρεβενών, ανάμεσα στη Σιάτιστα και τα χωριά Κοκκινιά και Ταξιάρχη Γρεβενών, λίγο ανατολικά της Εγνατίας οδού.

Γεφύρωνε τον Αλιάκμονα από το 1690, οπότε κτίστηκε με δαπάνη του Μαχμούτ Πασά, μέχρι τον Απρίλιο του 1941, οπότε ανατινάχτηκε το μεγαλύτερο τόξο του που γεφύρωνε το ποτάμι, από Άγγλους και Νεοζηλανδούς σαμποτέρ, κατά την είσοδο των γερμανικών στρατευμάτων στη Μακεδονία.gefyri toy pasa

Είχε έξι τόξα, συνολικό μήκος περισσότερο από 100 μ. και ύψος μεγαλύτερου τόξου περισσότερο από 15 μ. Στο μέσο της μεγάλης καμάρας του ήταν κρεμασμένο με αλυσίδα ένα κουδούνι, το οποίο χτυπούσε σε περίπτωση δυνατού ανέμου. Σύμφωνα με το θρύλο, για να «στεριώσει» το γεφύρι, θυσιάστηκε η γυναίκα του πρωτομάστορα, την οποία εντοίχισαν στο γεφύρι. Κατά το σεισμό του 1995 έπεσαν τα ψηλότερα τμήματα των βάθρων του, ωστόσο σώζονται ακόμη τα χαμηλότερα, μέχρι τις καμπύλες των τόξων, γεγονός που καθιστά δυνατή την αναστήλωσή του, την οποία προτείνουμε, με σκοπό τη δημιουργία ενός σημαντικού τουριστικού αξιοθέατου στην υποβαθμισμένη οικονομικά και δημογραφικά περιοχή του Βοΐου και των Γρεβενών.